Khu thí điểm tự do đổi mới sáng tạo có thể trở thành “phòng thí nghiệm thể chế” để TP.HCM thu hút các đại học quốc tế, trung tâm R&D toàn cầu, doanh nghiệp bán dẫn, AI…
Sáng 27/5, UBND TP.HCM tổ chức hội thảo lấy ý kiến doanh nghiệp, Tập đoàn trong và ngoài nước hoạt động tại TP.HCM về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt.
Chủ trì hội thảo có ông Nguyễn Văn Được – Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP.HCM; ông Nguyễn Mạnh Cường – Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM.
Nơi thử nghiệm chính sách khoa học công nghệ
Tại hội thảo, ông Nguyễn Thế Duy – Đại biểu Quốc hội khóa XVI, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Becamex – nhận định dự thảo Luật Đô thị đặc biệt TP.HCM có ý nghĩa rất quan trọng. Đây không nên chỉ là một đạo luật về phân cấp quản lý hành chính mà cần trở thành đạo luật mở khóa nguồn lực phát triển, giúp Thành phố khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực.
Từ thực tiễn đó, ông Duy cho rằng, một TP.HCM mới cần những cơ chế mới, đủ mạnh, đủ linh hoạt và đủ minh bạch để biến tiềm năng thành nguồn lực thực tế phục vụ đời sống người dân.
Trước hết, Thành phố cần phát huy tốt hơn vai trò của các doanh nghiệp nhà nước chiến lược. Đây không chỉ là các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh thông thường, mà còn là những “cánh tay đầu tư” quan trọng trong phát triển hạ tầng, khu công nghiệp, đô thị, nhà ở xã hội, nhà ở cho người lao động, logistics, năng lượng và đổi mới sáng tạo.
“Nếu được trao cơ chế tự chủ phù hợp, đi kèm trách nhiệm giải trình, bảo toàn vốn và hậu kiểm minh bạch, các doanh nghiệp này có thể huy động thêm nguồn lực xã hội cho các dự án lớn, giảm áp lực ngân sách và tạo thêm giá trị cho cộng đồng”, ông Duy chia sẻ.
Thứ hai, Thành phố cần mở rộng tư duy về TOD, phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng. TOD không chỉ là phát triển quanh các ga metro, mà còn cần gắn với đường sắt đô thị, đường sắt quốc gia, ga hàng hóa, cảng biển, ICD, trung tâm logistics và các hành lang kết nối khu công nghiệp – đô thị – dịch vụ.
Theo ông Duy, khi làm tốt TOD, Thành phố không chỉ có thêm nguồn lực để đầu tư đường sắt và hạ tầng giao thông, mà còn có thể tái thiết những khu vực sử dụng đất chưa hiệu quả, di dời các cơ sở sản xuất cũ gây ô nhiễm, cải tạo các khu chợ truyền thống xuống cấp và hình thành các khu đô thị hiện đại, xanh, thuận tiện hơn cho người dân.
Thứ ba, TP.HCM mới cần đi đầu trong phát triển khu công nghiệp sinh thái, điện xanh và năng lượng tái tạo. Trong xu hướng toàn cầu, các nhà đầu tư lớn không chỉ quan tâm đến đất đai và chi phí lao động, mà còn đặt ra yêu cầu về ESG, điện xanh, phát thải carbon, tái sử dụng nước, kinh tế tuần hoàn và môi trường sống cho người lao động.
“Việc luật hóa cơ chế khu công nghiệp sinh thái, hạ tầng điện xanh và năng lượng tái tạo sẽ giúp Thành phố thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao, đồng thời tạo môi trường làm việc an toàn, bền vững hơn cho công nhân và người lao động”, ông Duy chia sẻ.
Thứ tư, Thành phố cần tháo gỡ các điểm nghẽn về quy hoạch, sử dụng đất và triển khai dự án. Nhiều dự án lớn chậm không phải vì thiếu vốn hay thiếu nhà đầu tư, mà vì vướng quy hoạch, thủ tục điều chỉnh, nghĩa vụ tài chính đất đai và nhiều tầng nấc phê duyệt.
Cũng theo ông Duy, Luật Đô thị đặc biệt cần cho phép Thành phố linh hoạt hơn trong điều chỉnh quy hoạch cục bộ, triển khai các dự án hạ tầng cấp bách, bảo lưu giá đất trong một thời hạn hợp lý và rút ngắn quy trình đối với các dự án phù hợp quy hoạch tổng thể. Khi thủ tục được khơi thông, hạ tầng sẽ đến nhanh hơn, dự án triển khai nhanh hơn và người dân được hưởng lợi sớm hơn.
Đặc biệt, ông Nguyễn Thế Duy cũng đề xuất bổ sung mô hình Khu thí điểm tự do đổi mới sáng tạo về khoa học – công nghệ – giáo dục quốc tế tại TP.HCM, gọi tắt là STI Pilot Zone. Đây không phải là một đơn vị hành chính mới, mà là một khu cơ chế đặc biệt để thử nghiệm chính sách trong khoa học công nghệ, giáo dục quốc tế, R&D, sản xuất công nghệ cao, sở hữu trí tuệ, dữ liệu và thu hút nhân tài.
Theo ông Duy, nếu được thiết kế tốt, khu thí điểm tự do đổi mới sáng tạo có thể trở thành “phòng thí nghiệm thể chế” để TP.HCM thu hút các đại học quốc tế, trung tâm R&D toàn cầu, doanh nghiệp bán dẫn, AI, robotics, công nghệ sinh học, vật liệu mới và đội ngũ chuyên gia trong, ngoài nước.
Quan trọng hơn, mô hình này sẽ tạo ra việc làm chất lượng cao, cơ hội học tập tốt hơn, môi trường sáng tạo tốt hơn cho thế hệ trẻ và lực lượng lao động của Thành phố.
Đề xuất bổ sung cơ chế đặt hàng
Ở góc độ tập đoàn công nghệ, ông Ngô Mạnh Hùng – Giám đốc Viettel TP.HCM – kỳ vọng Luật Đô thị đặc biệt sẽ tháo gỡ những trăn trở hiện nay của các doanh nghiệp công nghệ, từ đó tạo điều kiện để doanh nghiệp đồng hành cùng Thành phố và thúc đẩy các mục tiêu phát triển đã đề ra.
Ông Ngô Mạnh Hùng đề xuất có thể bổ sung “cơ chế đặt hàng” đối với một số sản phẩm công nghệ chiến lược của Thành phố như trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây (Cloud), dữ liệu lớn (Big Data), an ninh mạng và đặc biệt là nền tảng dữ liệu đô thị.
“Dữ liệu hạ tầng đô thị là tài sản chiến lược nên cần được ưu tiên, bảo mật và làm chủ. Trong khi đó, doanh nghiệp trong nước rất cần một đầu ra có tính pháp lý vững chắc để yên tâm đầu tư”, ông Hùng nói.
Theo ông Hùng, để đầu tư vào các lĩnh vực này cần nguồn lực rất lớn, không chỉ về ngân sách mà còn cả nguồn lực trí tuệ và con người. Vì vậy, nếu có hành lang pháp lý rõ ràng cùng các cơ chế phù hợp, doanh nghiệp sẽ mạnh dạn đầu tư sớm, đầu tư trước và tự tin đồng hành cùng Thành phố trong quá trình phát triển.
Võ Liên
